De twee primaire provincies voor het maximaliseren van grond. Beide zijn relatief VAB-vriendelijk, maar de uitvoering verschilt per gemeente.
Gelderland
KGO — Kwaliteitsimpuls Groene Omgeving
Het centrale instrument voor functiewijzigingen in het buitengebied: elke verandering moet de landschapskwaliteit verbeteren. KGO is geen provinciaal recht maar een gemeentelijk beleidsinstrument — elke Gelderse gemeente vult het anders in. Typische eisen: sloop van agrarische gebouwen, landschappelijke inpassing, en een financiële bijdrage aan een kwaliteitsfonds of werken op locatie.
Erftransitieprogramma
Gelderland steunt actief de transformatie van agrarische erven. De provincie heeft (gratis) erftransitie-adviseurs en financiert pilots. Sterke voorkeur voor meerdere functies op één erf boven slechts één woning.
Praktisch: presenteer een hofje-/woonerfplan als een erftransitie, niet als "wij willen 4 huizen". Dat verhoogt de kans op steun aanzienlijk.
Stikstof in Gelderland
De Veluwe domineert: dit enorme Natura2000-gebied beslaat centraal Gelderland, en vrijwel heel Gelderland ligt binnen 25 km. Een AERIUS-berekening is daarom bijna altijd nodig. Veel kleine, volledig elektrische woonprojecten (1–3 woningen) komen wél op 0,00 uit. Intern salderen is sinds december 2024 geen optie meer.
VAB-vriendelijke gemeenten
Bronckhorst, Lochem, Doetinchem, Montferland, Aalten en Winterswijk staan over het algemeen positief tegenover erftransities en VAB. Bronckhorst en Lochem hebben succesvolle woonerf- en cohousingprojecten.
Overijssel
Rood-voor-Rood (RvR)
Het primaire instrument (officieel: Rood voor Rood met gesloten beurs): sloop oude gebouwen, bouw een nieuwe woning. De provincie stelt het kader (maximaal nieuw volume); gemeenten bepalen de sloopbonusratio's. Niet alle Overijsselse gemeenten hebben actief RvR-beleid — check per gemeente.
Typische voorwaarden: minimum sloopoppervlak (gemeente-afhankelijk), nieuwe woning max ~250–300 m² woonoppervlak, landschappelijke inpassing, soms 30% van de meerwaarde naar een kwaliteitsfonds. In veel gemeenten kan slooprecht worden geregistreerd en opgespaard.
Houding t.o.v. meergezinswonen
Overijssel is op meerdere woningen per erf conservatiever dan Gelderland. De provincie geeft de voorkeur aan een erftransitie met diverse functies (zorg, werk, verblijf) boven puur extra woningen. Een gemengd plan — een familie met een klein bedrijf aan huis, een ander met zorgwerk — geeft een sterker erftransitieverhaal.
Stikstof in Overijssel
Belangrijke Natura2000-gebieden: Sallandse Heuvelrug, Engbertsdijksvenen, Wierdense Veld en Wieden en Weerribben (zeer gevoelig). Vuistregel: oostelijk Overijssel is relatief gunstiger, noordwestelijk Overijssel (nabij Wieden en Weerribben) is hoog risico.
Gemeenten met actief beleid
Hof van Twente (sloopregistratiesysteem, max 2.500 m², relatief snelle procedure van 8–18 maanden), Rijssen-Holten, Dinkelland, Tubbergen en Hardenberg.
Vraag eerst gratis advies
Beide provincies bieden gratis pre-consultatie (erftransitie-adviseurs in Gelderland, VAB-coaches via diverse programma's). Doe dit vóór u dure onderzoeken laat uitvoeren — de adviseurs vertellen snel of uw plan kans maakt.