De Omgevingswet trad op 1 januari 2024 in werking en verving 26 wetten, waaronder de Wro, de Wabo en de Wet milieubeheer.
Oude → nieuwe terminologie
| Oud (vóór 2024) | Nieuw (Omgevingswet) |
|---|---|
| Bestemmingsplan | Omgevingsplan |
| Omgevingsvergunning afwijken bestemmingsplan | BOPA (buitenplanse omgevingsplanactiviteit) |
| Kruimelgevallen | Afgeschaft — opgegaan in BOPA |
| Structuurvisie | Omgevingsvisie |
| Natuurbeschermingswetvergunning | Omgevingsvergunning Natura2000-activiteit |
Wat gebeurde er met oude bestemmingsplannen?
Alle bestaande bestemmingsplannen werden op 1 januari 2024 "van rechtswege" onderdeel van het omgevingsplan. Ze blijven juridisch geldig tot de gemeente een nieuw omgevingsplan vaststelt — voor de meeste gemeenten duurt dat tot circa 2032.
Twee systemen bestaan nu naast elkaar: oude plannen op ruimtelijkeplannen.nl (nog geldig) en het nieuwe DSO/Omgevingsloket voor nieuwe planonderdelen en activiteiten.
De bruidsschat
De "bruidsschat" is een set rijksregels die op 1 januari 2024 automatisch onderdeel werd van elk omgevingsplan (geluidsnormen, bepaalde bouwregels). Gemeenten mogen die nu lokaal aanpassen — wat variatie tussen gemeenten oplevert.
TAM-IMRO
In de eerste twee jaar konden gemeenten via een tijdelijke alternatieve maatregel (TAM) hun omgevingsplan nog wijzigen in het oude IMRO-formaat op ruimtelijkeplannen.nl, omdat het DSO nog niet gereed was. Nieuwe TAM-IMRO-plannen waren mogelijk tot 1 januari 2026; sindsdien werken gemeenten met de STOP/TPOD-standaard. Bestaande TAM-IMRO-plannen blijven geldig en zichtbaar op ruimtelijkeplannen.nl en moeten uiterlijk 1 januari 2032 zijn omgezet. Ziet u een plan met een datum tussen 2024 en 2026 op het oude systeem, dan is het waarschijnlijk een TAM-plan.
Het DSO (Digitaal Stelsel Omgevingswet)
Het digitale fundament: het Omgevingsloket (omgevingswet.overheid.nl) is het centrale portaal. U voert een adres in en ziet welke regels gelden, welke activiteiten een vergunning vragen en wat vergunningvrij is.
De participatieplicht
Bij een BOPA moet de aanvrager aangeven óf en hoe belanghebbenden zijn betrokken en wat de resultaten waren (Omgevingsregeling art. 7.4). Het is dus in de eerste plaats een verplichting om dat te mélden — niet overal een verplichting om daadwerkelijk te participeren. De gemeenteraad kán echter gevallen aanwijzen waarin participatie een verplicht aanvraagvereiste is (Omgevingswet art. 16.55 lid 7). Alleen in die aangewezen gevallen kan een aanvraag bij onvoldoende participatie buiten behandeling worden gelaten — en pas na een herstelmogelijkheid.
Doorlooptijden
| Activiteit | Wettelijk | Realistisch (2024–2026) |
|---|---|---|
| Vergunningvrij | Direct | Direct |
| Binnenplanse OPA | 8 weken | 8–12 weken |
| BOPA | 8 (–26) weken | 12–18 maanden |
| Omgevingsplanwijziging | 26 weken | 2–4 jaar |
| Natuurvergunning | 26 weken | 12–24 maanden |
Gemeenten zijn fors onderbezet voor de uitvoering; reken niet op de wettelijke termijn.